Trong quá trình rà soát hồ sơ môi trường theo quy định mới, nhiều doanh nghiệp gặp một tình huống khá thực tế: cơ sở đã được cấp Giấy phép môi trường (GPMT), giấy phép vẫn còn hiệu lực, nhưng nếu đối chiếu theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP thì cơ sở không còn thuộc đối tượng phải có GPMT mà có thể chuyển sang thực hiện Đăng ký môi trường (ĐKMT).

Vậy doanh nghiệp có bắt buộc phải làm lại hồ sơ ĐKMT hay không? Nếu không bắt buộc, có nên chủ động chuyển đổi để giảm chi phí vận hành hay tiếp tục giữ GPMT để đảm bảo an toàn pháp lý?

Đây không chỉ là vấn đề về thủ tục hành chính mà còn là bài toán cân bằng giữa chi phí duy trì, nghĩa vụ môi trường, rủi ro hậu kiểm và định hướng hoạt động của doanh nghiệp.

1. Vì sao doanh nghiệp rơi vào tình huống này?

Tình huống này thường phát sinh từ hai nguyên nhân chính:

• Thứ nhất, doanh nghiệp có sự thay đổi trong hoạt động sản xuất như giảm công suất, cắt giảm dây chuyền, thay đổi công nghệ, ngừng một số công đoạn phát sinh chất thải hoặc cải tạo hệ thống xử lý theo hướng giảm tác động môi trường.

• Thứ hai, quy định pháp luật có sự điều chỉnh về ngưỡng xác định đối tượng phải có GPMT. Khi ngưỡng phân loại thay đổi, một số cơ sở trước đây thuộc diện cấp GPMT có thể không còn thuộc nhóm này mà chuyển sang nhóm thực hiện ĐKMT, bao gồm ĐKMT cấp tỉnh hoặc cấp xã tùy theo quy mô phát sinh chất thải.

Về bản chất, đây là thay đổi có lợi cho doanh nghiệp vì giúp đơn giản hóa hồ sơ và giảm áp lực tiền kiểm (Tiền kiểm là việc cơ quan nhà nước xem xét, đánh giá hồ sơ trước khi doanh nghiệp được cấp phép hoặc chấp thuận thực hiện). Tuy nhiên, doanh nghiệp cần hiểu đúng để tránh chuyển đổi hồ sơ một cách máy móc.

2. Có bắt buộc phải chuyển từ GPMT sang ĐKMT không?

Đây là vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất.

Theo quy định chuyển tiếp tại Khoản 4 Mục VII Phụ lục IX Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP:

Dự án, cơ sở đã được cấp giấy phép môi trường trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành nhưng không thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường theo quy định tại Nghị quyết này thì được lựa chọn tiếp tục sử dụng giấy phép môi trường đã được cấp đến hết thời hạn.

Giấy phép môi trường đã được cấp sẽ hết hiệu lực trong trường hợp chủ dự án đầu tư, cơ sở thực hiện thủ tục đăng ký môi trường theo quy định hoặc hết hiệu lực trong trường hợp dự án, cơ sở thuộc đối tượng không phải đăng ký môi trường

Vì vậy, câu trả lời là: doanh nghiệp không bắt buộc phải chuyển ngay từ GPMT sang ĐKMT nếu giấy phép hiện tại vẫn còn hiệu lực và hoạt động thực tế vẫn phù hợp với nội dung đã được cấp phép.

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp lựa chọn thực hiện ĐKMT để phù hợp hơn với quy mô hiện tại, cần rà soát kỹ trước khi quyết định. Sau khi chuyển sang ĐKMT theo quy định, doanh nghiệp sẽ quản lý nghĩa vụ môi trường theo nội dung đã đăng ký, thay vì tiếp tục dựa trên GPMT đã được cấp.

Do đó, doanh nghiệp cần trả lời hai câu hỏi:

Một là: Cơ sở hiện tại có thực sự không còn thuộc đối tượng phải có GPMT hay không?

Hai là: Nếu không còn thuộc đối tượng GPMT thì tiếp tục sử dụng GPMT hiện có hay thực hiện ĐKMT sẽ phù hợp hơn với hoạt động và kế hoạch của doanh nghiệp?

3. So sánh giữa việc giữ GPMT và chuyển sang ĐKMT

Không phải cứ GPMT hết hạn là doanh nghiệp được chuyển sang ĐKMT.

Doanh nghiệp phải rà soát lại quy mô, công suất, ngành nghề, nước thải, khí thải và chất thải phát sinh để xác định cơ sở hiện tại thuộc nhóm nào

4. Khi nào nên tiếp tục giữ Giấy phép môi trường?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc tiếp tục giữ GPMT nếu giấy phép vẫn còn thời hạn dài, chi phí quan trắc hoặc báo cáo không đáng kể, hoạt động sản xuất vẫn ổn định theo nội dung giấy phép, hoặc doanh nghiệp chưa chắc chắn rằng cơ sở không còn thuộc đối tượng phải có GPMT.

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp đang có kế hoạch mở rộng công suất, bổ sung dây chuyền hoặc thay đổi công nghệ trong thời gian gần, việc giữ GPMT có thể là phương án an toàn hơn. Lý do là hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét, các nội dung về nguồn thải, công trình xử lý và nghĩa vụ môi trường đã được xác lập rõ trong giấy phép.

5. Khi nào nên chuyển sang Đăng ký môi trường và cần lưu ý rủi ro gì?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc chuyển sang ĐKMT khi GPMT sắp hết hạn, chi phí quan trắc định kỳ hoặc phí khí thải đang ở mức cao, quy mô sản xuất đã giảm rõ rệt, hoặc cơ sở đã ngừng các công đoạn có nguy cơ phát sinh chất thải lớn.

Phương án này phù hợp hơn khi hiện trạng hoạt động đã ổn định, không có kế hoạch mở rộng trong ngắn hạn và doanh nghiệp có đủ cơ sở xác định rằng cơ sở không còn thuộc diện phải có GPMT.

Tuy nhiên, ĐKMT không nên được hiểu là hồ sơ đơn giản nên có thể thực hiện nhanh cho xong. Cơ quan chức năng chủ yếu tiếp nhận nội dung đăng ký, không thẩm định và cấp phép như GPMT. Vì vậy, rủi ro lớn nhất nằm ở việc doanh nghiệp xác định sai đối tượng hoặc kế khai không đúng hiện trạng.

Nếu hồ sơ ĐKMT ghi nhận chưa chính xác về công suất, nguồn thải, lưu lượng xả thải, công trình xử lý hoặc biện pháp bảo vệ môi trường đang áp dụng, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi cơ quan quản lý hậu kiểm. Khi đó, nội dung được xem xét không chỉ là nước thải, khí thải có đạt quy chuẩn hay không, mà còn là sự phù hợp giữa hồ sơ và thực tế vận hành.

Kết luận

Doanh nghiệp đã có GPMT nhưng nay không còn thuộc đối tượng phải có GPMT không nhất thiết phải chuyển ngay sang ĐKMT. Tuy nhiên, doanh nghiệp nên chủ động rà soát để xác định phương án phù hợp.

Giữ giấy phép môi trường giúp doanh nghiệp an toàn hơn về mặt hồ sơ nhưng có thể phát sinh chi phí định kỳ cao hơn. Chuyển sang đăng ký môi trường có thể giúp tối ưu chi phí, nhưng đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định đúng đối tượng, kê khai đúng hiện trạng và kiểm soát tốt rủi ro hậu kiểm.

Vậy doanh nghiệp nên giữ GPMT hay chuyển sang ĐKMT? Câu trả lời cần được xem xét trên từng trường hợp cụ thể, dựa trên thời hạn giấy phép hiện có, quy mô phát sinh chất thải, nghĩa vụ quan trắc, chi phí duy trì và kế hoạch thay đổi hoạt động trong thời gian tới.

EUC PACK – ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP TRONG THỦ TỤC MÔI TRƯỜNG

Việc lựa chọn tiếp tục sử dụng Giấy phép môi trường (GPMT) hay chuyển sang Đăng ký môi trường (ĐKMT) cần được xem xét dựa trên tình hình thực tế và định hướng hoạt động của từng doanh nghiệp.

Công ty TNHH EUC PACK cung cấp dịch vụ tư vấn, rà soát hồ sơ môi trường và hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn, thực hiện thủ tục phù hợp theo quy định hiện hành.

Liên hệ EUC PACK để được tư vấn và hỗ trợ hồ sơ môi trường phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp.